ولی من
تصمیم دیگری دارم
می‌خواهم مردم را خوشحال کنم!

جوری که وقتی مُردم
همه حال کنند
جشن بگیرند
و یک نفس راحت بکشند!

ارسال نظر سریع | مشاهده‌ 9 نظر دیگر

در پاسخ به پرسش‌های کاربران خداجوی سایت انحرافی فیس‌بوک درباره‌ی رای‌گیری سایت ضاله‌ی BBC برای «انتخاب بزرگترین شخصیت ایران زمین» به اطلاع می‌رساند:

بنده هیچگونه اطلاعی از «ابعاد» این آقایان ندارم. بدیهی است اگر «رستم» در این فهرست جای داشت، او «بزرگترین…» بود.
نتیجه اینکه انتخاب یک نفر از میان فردوسی، بوعلی سینا، حافظ، محمد مصدق، زرتشت و کوروش نامردی است!
اینجانب به دلیل عدم وجود گزینه‌ی «همه‌ی موارد» به «هیچکدام» از این بزرگترها رای نمی‌دهم. حالا چه در تهران باشم، چه در دماوند، یا هر کجای دیگر!

ارسال نظر سریع

سال نهنگ پیشین، درست ۱۲ سال پیش، سال دوم انتشار مجله‌ی «بچه‌ها…گل‌آقا» بود.
این روزها یادی از آن مجله می‌کردم که برای نوروز ویژه‌نامه‌ی مفصلی هم تدارک می‌دید.
من برای آن نهنگ و سالش قصه‌ای نوشته بودم. با عنوان «من و سفره‌ی هفت‌سین و بچه‌نهنگ!» آن موقع ۱۹ ساله بودم.
داستان من نه در ویژه‌نامه «بچه‌ها…گل‌آقا»، بلکه پس از عید منتشر شد؛ با مقدمه‌ای که در آخر داستان آمده بود.
حالا آن داستان را با مقدمه‌ی موخر «بچه‌ها… گل‌آقا» در ماتینه بازنشر می‌کنم.

این داستان کاملا واقعی است. اگر شما قبول ندارید، من چه کار کنم؟
باید سفره‌ی هفت‌سین را آماده می‌کردم. همه‌ی «سین»‌های سفره آماده بود، به غیر از یک «سین» که آن هم ماهی گلی بود! خواستم برای خریدن ماهی به مغازه‌ی حسن‌آقا –بقال محله – بروم که یاد خبرنامه‌ی «بچه‌ها…گل‌آقا» افتادم و این که سال ۷۹ سال نهنگ است. با خودم گفتم: چه بهتر که به جای ماهی، یک نهنگ سر سفره‌ی هفت‌سین بگذاریم. بالاخره هر دو آبزی هستند دیگر! تازه اگر لازم باشد، یک رنگ سرخ به آن می‌زنم!

حسن‌آقا – بقال محله – علاوه بر لواشک، آبنبات و… شب‌های عید، ماهی گلی هم می‌فروخت! به او گفتم که یک نهنگ می‌خواهم! اما او دائم تعارف و احوالپرسی می‌کرد. من هم گفتم: «حسن‌آقا، این تعارف‌ها را بگذار کنار، برویم سر اصل مطلب. بگو نهنگ داری یا نه؟!»
- چند بسته؟
- نخیر، انگار شما فروشنده نیستی!
آقای بقال از حرف‌های من خنده‌اش گرفت. حالا نخند، کی بخند!
-ببین حسن‌آقا، حرف‌های من طنز نیست. اگر طنز بود، آنها را برای بچه‌ها… گل آقا می‌فرستادم!
- آخر نهنگ که در سفره‌ی هفت‌سین جا نمی‌گیرد!
- خوب، بچه نهنگ بده!
- تنگش را از کجا می‌آوری؟!

حسن‌آٔقا راست می‌گفت. چو.ن هیچ جا تنگ نهنگ نداشتند. اما خود حسن‌آقا گفت: می‌توانی به شیشه‌برها بگویی برایت یک تنگ بسازند!
پیشنهاد خوبی بود. به همین خاطر او را به عنوان مشاور خودم پذیرفتم. بعد هم به یک شیشه‌بری رفتم و از او خواستم یک تنگ نهنگ برایم بسازد. شیشه‌بر هم فکر کرد من طنزپرداز «بچه‌ها…گل‌آقا» هستم. برای همین زد زیر خنده! حالا نخند، کی بخند.
بالاخره شیشه‌بر حرف مرا قبول کرد و مشغول کار شد. به پیشنهاد مشاورم – حسن‌آقا بقال – برای تهیه‌ی نهنگ مجبور بودم خودم یکی از دریا شکار کنم. بنابراین به کنار دریا رفتم، اما از نهنگ‌ها هیچ خبری نبود. بالاخره فهمیدم برای روزهای عید رفته‌اند مسافرت!

از ناراحتی زدم زیر گریه. البته فقط گریه نبود. بلکه کمی جیغ هم با آن مخلوط بود!
از صدای جیغ من یک عروس دریایی عصبانی شد، پیش ما آمد و گفت: می‌شود کمتر جیغ بزنی؟! بچه‌هایم را تازه خوابانده‌ام.
من هم جریان نهنگ سفره‌ی هفت‌سین را برای عروس دریایی تعریف کردم. عروس دریایی از این که هنوز سفره‌ی ما تکمیل نشده بود، خیلی ناراحت شد و یک عالمه آبغوره گرفت و گفت: اگر نهنگ پیدا نکردی، من حاضرم به سفره‌ی شما بیایم.
اما من قبول نکردم. چون عروس آخرین حرفش «سین» بود!

او بعد از گشتی که در دریا زد، پیش ما آمد و گفت: یک خبر خوب! یک بچه نهنگ لوس، وقتی که پدر و مادرش به مسافرت می‌رفتند، لج کرده و همین جا مانده است.
من هم از بچه نهنگ خواهش کردم به زبان خوش با ما بیاید و سفره‌ی هفت‌سین ما را تکمیل کند! اول خودش را لوس کرد. اما بعد که من چند تکه لواشک به او دادم، راضی شد. من هم به او اطمینان دادم که لواشک‌ها بهداشتی هستند!

قبل از آمدن بچه‌نهنگ، تنگ را که حاضر شده بود گرفتم و به خانه بردم. بعد هم بچه نهنگ را بردم. حالا دیگر سفره‌ی هفت‌سین ما تکمیل شده بود. هر چند که بابا و مامان دائم غر می‌زدند و مثل بچه‌ها بهانه می‌گرفتند. ولی دیگر کار از کار گذشته بود!

با آغاز عید نوروز و شروع دید و بازدید‌ها، مشکل ما هم آغاز شد. هر مهمانی که به خانه‌ی ما می‌آمد، خیس آب برمی‌گشت. برای همین بچه‌نهنگ بیچاره نه جرات داشت تکان بخورد، نه فواره‌اش را روشن کند!
چند روز که گذشت، بچه‌نهنگ خیلی بهانه گرفت و از جای تنگش می‌نالید. این بار خودش را لوس نمی‌کرد. راست می‌گفت طفلکی!
یک روز تصمیم گرفتم بچه‌نهنگ را به دریا برگردانم. برای همین به پشتش سوار شدم و با او به دریا رفتم. بچه‌نهنگ هم به خانه‌ی خودش یعنی دریا برگشت و من از این موضوع خیلی خوشحال بودم. به هر حال هر کسی باید در خانه‌ی خودش زندگی کند. به قول بابا: «هیچ جایی، خانه‌ی خود آدم نمی‌شود!»
این بود دروغ سیزده من!

*توضیح ضروری بعد از خواندن داستان:
این که مقدمه‌ی یک داستان را بعد از خواندن آن، مطالعه کنیم، اتفاق غیرمنتظره‌ای نیست. سابقه‌اش هم برمی‌گردد به تاسیس اولین پستخانه‌ی مبارکه در هر کشور. یعنی وقتی آدم سفارش یک داستان مربوط به عید را به نویسندگانش می‌دهد و چند روز بعد از عید به دستش می‌رسد، و اتفاقا خیلی بانمک است، چاره‌ای ندارد جز اینکه آن را در شماره‌های بعد از عید چاپ کند. چنین مقدمه‌ای بنویسد و بهانه هم بیاورد که «خواستیم حال و هوای عید از سرتان نیفتد!»
این بود مقدمه‌ی بی‌ربط ما درباره‌ی این داستان!

منتشر شده در
 هفته‌نامه‌ی «بچه‌ها…گل‌آقا» | ۱۵ اردیبهشت ۱۳۷۹ | شماره‌ی ۵۰

ارسال نظر سریع

سلام، رسیدن نوروز و بهار را شادباش می‌گویم. امیدوارم «صد سال به (از) این سالها» داشته باشید!
نمی‌دانم شما هم از کسانی هستید که فکر می‌کنید «عید دیگه صفای اون وقتا رو نداره»؟ کسانی که میگن: «عید اون موقعا یه جور دیگه بود؛ باصفاتر و باحال‌تر بود! آدم کلی شور و شوق داشت.»
زمانی فکر می‌کردم این حسرت محصول «نوستالژی‌بازی»های ماست. اما وقتی «امیرحسین» خواهرزاده‌ی ۱۵ ساله‌ام این حرف را تکرار کرد، فکر کردم همه‌ی دلیل این نیست.

نمی‌دانم دیگران دنبال چه حس و حالی هستند و باید چه بشود؟ اما من حالا چند سالی است که با بهار رابطه‌ای دو طرفه دارم. منتظر نیستم فقط بهار حرف بزند و برایم حس و حالی بیاورد. من هم برای بهار حرف‌ها دارم و می‌خواهم چیزی به بهار و نوروز بدهم.
این رابطه‌ی دوطرفه همیشه بوده و هست. این آدم‌های پیش از ما بودند که به نوروز و بهار معنا دادند و از بهار هم حس و حالی می‌گرفتند. با توجه به اتفاق‌ها و رویدادها معنایی به آن اضافه می‌کردند. بخشی را پر رنگ می‌کردند و بخشی را کمرنگ.

طبیعی است که باید بنا به نیاز زمانه و آنچه که می‌خواهیم، هر بار بهار و نوروز را روزآمد کرد و چیزی به آن افزود. غیر از این باشد، بهار و نوروز چیزی جز یک رسم تکراریِ بیهوده نخواهد بود.
از طرفی مفهوم «نوروز» برای سنین مختلف، متفاوت است. این مفهوم با افزایش سن باید تغییر و رشد کند. اگر برای کودکان «بوی عیدی، بوی توپ و بوی کاغذ رنگی» می‌هد، حتما برای جوان، میانسال و انسان پا به سن گذاشته، مفهوم دیگری در میان است. اینکه در یک دوره‌ی سنی دنبال حس و حال دوره‌ی دیگر سنی باشیم، نتیجه‌اش ناامیدی است. مثلا اینکه در میانسالی دنبال حال و هوای کودکی هستیم!

اما به گمانم دلیل بخشی از این حس و حال از دست رفته، فرو کاستن نوروز از «آیین» به «رسم» باشد.
نوروز فروکاسته شده به شلوغی‌های شب عید و خرید چهار تکه لباس(که خیلی‌ها توان همین کار را هم ندارند) و بعد هم خزیدن به کنج خانه‌ها.
خانه‌های کوچکی که روز به روز هم کوچکتر می‌شوند و دیگر اجازه‌ی دید و بازدیدهای گروهی و خانوادگی را هم نمی‌دهد. اتفاقی که به عید نوروز بیشتر رونق می‌داد و حالا در خانه‌های کوچک چیزی جز یک مهمانی کوچک معمول و مرسوم نیست. اتفاقی که در روزهای دیگر سال هم می‌افتد.
در این کوچک شدن خانه و جشن، نهادهای اجتماعی باید در تدارک جشنی می‌بودند که بشود نام آیین بر آن گذاشت. تدارک جشن‌هایی که طیف‌های مختلف اجتماعی را گرد یک مفهوم و فرهنگ جمع کند و لذت شادی جمعی را نصیب آنها کند.

شهرهای کشور ما «ایران» چقدر حال و هوای نوروزی دارند و چقدر با نشانه‌پردازی و فضاسازی تمایز این عید با روزهای دیگر را برجسته می‌کنند؟ اتفاقی که حس همگرایی اجتماعی را تقویت خواهد کرد.
نمونه‌های انگشت‌شمار این فضاسازی و میل به برگزاری «آیین نوروز» را در شهرهایی مثل مشهد (استقبال از بهار) یا بصورت محدودتر در تهران ببینید. فضاسازی شهری شوری برانگیخته می‌کند و شهروندان را گرد یک مفهوم، به شادی، جمع می‌کند. وحدت و همگرایی اجتماعی و پس از آن همگرایی ملی، موضوعی نیست که با شعار به دست آید. آیین‌ها و نمادها کارکردهای روشن و مهمی دارند که از آن غفلت می‌شود.

نگاه کنید به جشن جهانی نوروز که دیروز در «نوروزگاه» دوشنبه‌ی خودمان، در تاجیکستان، برگزار شد. آیین پرشوری که برای یک سال شوق دست و پا می‌کند و مردم را به هم نزدیک می‌کند. و نگاه کنید به جشن جهانی نوروز که سال پیشین در کشور ما برگزار شد و محدود شد به مراسمی که در یک سالن بصورت محدود برگزار شد.

تاجیک‌ها هم‌آیین‌های پارسی‌زبان ما هستند که نوروز چه به نام آنها، چه به نام ما و چه به نام افغان‌ها در دنیا شناخته شود، تفاوتی نمی‌کند و راه دوری نمی‌رود. ولی برای پیشگیری از شکایت‌های پسین می‌گویم که ما همیشه عادت داشته‌ایم که چیزی را از دست بدهیم و بعد ناله و فغان کنیم.
شاید چند سال دیگر بخواهیم طومارهای اینترنتی امضا کنیم که ما هم در آیین نوروز سهیم بوده‌ایم!

آیین‌ها و از جمله «نوروز» کارکردشان همین بوده و هست که تعداد پرشماری را در یک زمان و در یک حس دلخواه، از جمله شادی آغاز بهار، شریک کند.

وجودتان سرشار از حس تازگی بهار. دوستتان دارم.
محمدعلی

پی‌آمد

آهنگ زیبای ابتدای این نوشته، «نوروزخوانی» است با اجرای گروه «عجم»
با کلیک روی عکس نخست، یا همین‌جا تصاویر جشن نوروز در دوشنبه را ببینید.
در متن، لینک تصاویر طرح «استقبال از بهار» را هم گذاشته‌ام.

بازنشر
فروکاستن نوروز از «آیین» به «رسم» | سی‌میل

ارسال نظر سریع

به وجد می‌آوردم
این همه چیز ملی:
خودرو ملی
اینترنت ملی
قهرمان ملی
افتخار ملی

و اینک «عناصر اربعه»‌ی ملی:

«آب»‌بازی؟ ممنوع
«آتش»‌بازی؟! ممنوع
اما
بازی با «خاک»، آزاد
«باد»بازی، چو پرچمی، آزاد!

شنیدنی‌های ۴شنبه‌سوری

چهارشنبه‌سوری | آهنگساز و خواننده: ثمین باغچه‌بان
نوروز تو راهه | آهنگساز: ثمین باغچه‌بان | گروه کر
ثمین باغچه‌بان و چهارشنبه‌سوری | گفت‌وگو و گزارش
چهارشنبه‌سوری | خواننده: ناصر مسعودی
چهارشنبه‌سوری | خواننده: هما | ترانه‌سرا: پرویز خطیبی | آهنگساز: ناصر خدیوی
بریم قاشق‌زنی | خواننده: غزاله
چهارشنبه‌سوری | خواننده: ماه‌منیر | ترانه‌سرا و آهنگساز: ماه‌منیر
آخرین چهارشنبه‌ی سال | خواننده: لیلا
اسفند دونه دونه | خواننده: یاسمین | دستگاه: اصفهان
قاشق‌زنی دیر میشه | خواننده: یاسمین | آهنگساز: اسماعیل مهرتاش
زردی من از تو، سرخی تو از من | خواننده: –
چهارشنبه‌سوری | خواننده: فرخ
چهارشنبه‌سوری | کاوه یغمایی

پی‌نوشت
اگر آهنگی با موضوع «چهارشنبه‌سوری» شنیده‌اید و در این فهرست آنرا نمی‌بینید، لطفا بگویید که اضافه کنم.

ارسال نظر سریع