ماتینه

گویا با بحران تولید طنز روبرو شده‌ایم و همین روز‌هاست که مجبور بشویم به واردات طنز به کشور. بالاخره گاهی سیب‌زمین، گاهی پیاز یا گوجه‌فرنگی و حالا هم نوبت طنز است!

یکی از کارهای من در «آی طنز» زیر نظر داشتن وبلاگ‌ها و سایت‌های طنز با مساعدت و معاونت گوگل‌ریدر و لینک‌دادن به تازه‌ترین طنزهای وب است.
پیش از انتخابات هر روز با طنزهای پرشماری روبرو می‌شدم. اما این روزهای پساانتخاباتی این وضعیت دگرگون شده‌است و برخی روزها با لیستی روبرو هستم که نشانی از طنزهای تازه ندارد. گویا طنزپردازان نیز مثل همه‌ی مردم رفته‌اند توی لک!
البته شاید طنزهایی هم در کار باشد، اما با این غبارآلودگی فضا پای محافظه‌کاری هم در میان باشد. در هر دو صورت عذر طنزپردازها پذیرفته نیست.
هر چند گاهی بسیاری از نخبگان هم می‌گویند: ما هم مثل همه‌ی مردم هستیم. اما این جمله به حرفه‌‌ی روشنفکران، نویسندگان و هنرمندان دخلی ندارد. اتفاقا در این عرصه نباید مثل عامه‌ی مردم بود.

گاهی دیده‌ام که اتفاقی برای بچه‌ای می‌افتد. مادر آن بچه پدر بچه را در می‌آورد و بجای حفط تسلط روحی و کمک به فرزندش، زمین و زمان را روی سرش می‌گذارد و آنقدر توی سر خودش می‌زند که بچه‌ی بیچاره…
البته در این مواقع دیگران به داد مادر که نه به داد فرزند رسیده‌اند!
حالا احساس می‌کنم برخی از طنزپردازان به همان عارضه دچار شده‌اند.
زمانی مسئول خانه‌ی فرهنگی بودم. فیلمی برای هنرجوها نمایش دادیم که اشک همه را درآورد. کم نمانده بود یکی از آنها به لقاءالله بپیوندد. سراغ یکی از کارکنان زن رفتم تا از او بخواهم با توجه تجربیاتش به دلداری آن هنرجوی دختر برود. اما وقتی با ایشان روبرو شدم، ترجیح دادم بروم از آن هنرجو بخواهم کمی ایشان را دلداری بدهد.

محافظه‌کاری هم نه تنها با طنز سر ناسازگاری ندارد، که اتفاقا با هم جور هستند. وگرنه حافظ در همان قرن هشتم کشکش را سابیده بود. یا علی اکبر دهخدا یا همین گل‌آقای خودمان.
البته اعتراف می‌کنم خودم طنزی نوشته بودم که در انتشارش بسیار مردد بودم. تعدای از دوستانم آنرا خواندند و همچنان با آن کلنجار می‌روم تا قابل انتشار شود. تا پیش از آن حتما نوشته‌ی من طنزی ندارد.

یکی از پرسش‌های ابوالفضل زرویی نصرآباد، در کارگاه بازخوانی متون کلاسیک طنز، همین بود که «چگونه نکته‌ای طنزآمیز به قلم شخصی اجازه‌ی انتشار می‌یابد و همان نکته به قلم دیگری خیر؟!»او به طنزی اشاره کرد که بعنوان شاهد مثال در کتابی آمده و همین دولت نهم به آن مجوز داده است. در حالیکه به این طنز بصورت مستقل هرگز اجازه‌ی نشر داده نمی‌شود؛ حتی اگر کسی نسخه‌ی غیرمجازش را داشته باشد، می‌تواند برایش دردسر آفرین هم باشد.

سخن کوتاه می‌کنم. دلشکستگی و دلخوری به جای خود. اما طنز درست همان زمانی خلق می‌شود که اوقات آدمی تلخ است؛ تلخ عین برج زهر مار.

با دل خونین لبی خندان بیاور همچو جام
نی گرت زخمی رسد آیی چو چنگ اندر خروش

یکی از عادت‌های من اینست که هر گاه بحثی یا فضایی بیش از حد جدی شود، نمی‌توانم جلو خودم را بگیرم و دائم می‌خندم. این خصوصیت در مجلس ختم حادتر می‌شود!
طنزپردازان باید بصورت اورژانسی، کمک‌های اولیه را به جامعه ارائه کنند.
مردم‌نیاز حیاتی به امید و سرزندگی دارند. لبخند را از یکدیگر دریغ نکنیم.

دوش با من گفت پنهان کاردانی تیزهوش
و از شما پنهان نشاید کرد سر می فروش
گفت آسان گیر بر خود کارها کز روی طبع
سخت می‌گردد جهان بر مردمان سختکوش
وان گهم درداد جامی کز فروغش بر فلک
زهره در رقص آمد و بربط زنان می‌گفت نوش
با دل خونین لبی خندان بیاور همچو جام
نی گرت زخمی رسد آیی چو چنگ اندر خروش
…
حافظ

پنجره
خنده توتم ماست | محمود فرجامی